De overgang speelt zich niet alleen af waar we hem meestal zoeken: in opvliegers, veranderende menstruaties, slapeloze nachten of een lichaam dat zich ineens anders lijkt te gedragen. Misschien gebeurt er ondertussen ook iets veel minder zichtbaars. In je darmen.

Een onderzoek dat in juli verscheen, keek naar de darmbarrière van vrouwen rondom de overgang. De darmbarrière is de beschermende laag tussen de inhoud van je darmen en de rest van je lichaam. Je kunt haar zien als een soort zeef: voedingsstoffen mogen erdoorheen, terwijl stoffen die daar niet thuishoren zo veel mogelijk buiten blijven.

Amerikaanse onderzoekers volgden bijna duizend vrouwen vanaf de jaren vóór de menopauze tot jaren daarna. Ongeveer tweeënhalf jaar voordat de vrouwen hun laatste menstruatie kregen — tijdens de perimenopauze — zagen de onderzoekers veranderingen in het bloed die erop wijzen dat de darmbarrière minder goed functioneert.

Dat klinkt misschien als een technisch detail. Maar je darm is geen afgesloten buis die ergens in je lichaam ligt en verder weinig met de rest te maken heeft. Wat er in je darmen gebeurt, staat voortdurend in verbinding met je afweersysteem.

Als de darmbarrière minder selectief wordt, kunnen bepaalde stoffen die afkomstig zijn van bacteriën gemakkelijker vanuit de darm het lichaam bereiken. Het immuunsysteem kan daarop reageren. De onderzoekers zagen aanwijzingen voor zo’n verhoogde immuunactiviteit. Opvallend is dat die veranderingen niet meteen na de laatste menstruatie verdwenen, maar nog jaren aanhielden.

Niet meteen een lekkende darm

Het onderzoek laat vooral zien dat er rond de overgang iets verandert in de wisselwerking tussen darm en immuunsysteem. De onderzoekers hebben niet rechtstreeks vastgesteld dat de darmwand daadwerkelijk ‘lek’ is geworden, en het is nog te vroeg om deze bevindingen te verbinden aan specifieke overgangsklachten.

Toch opent het een interessante nieuwe deur. De overgang is immers niet alleen een hormonale gebeurtenis. Het lichaam verandert op meerdere plekken tegelijk, en systemen die we vaak afzonderlijk bekijken blijken voortdurend met elkaar verbonden.

Misschien hoort de darm daar nadrukkelijker bij dan we tot nu toe dachten.

Dat betekent niet dat iedere klacht tijdens de overgang uit de darmen komt. Wel dat het zinvol kan zijn om de overgang niet te zien als een verzameling losse symptomen, maar als een periode waarin verschillende processen in het lichaam elkaar beïnvloeden.

Een kleine verandering in de darmbarrière vertelt misschien nog niet het hele verhaal. Maar het kan wel een aanwijzing zijn dat er in dat verhaal meer meespeelt dan we kunnen zien.

Bron
Shieh A, Epeldegui M, Karlamangla AS, Jones R, Pacifici R, Greendale GA. Markers of compromised gut epithelial barrier integrity increase during the menopause transition. Gepubliceerd op 9 juli 2026