Prof. dr. Tineke A. Abma, Hoogleraar Kunst & Zorg
‘Verleng je leven met een bezoek aan musea, theater, concerten, bioscoop en opera bezoeken,’ kopt The Times. Kunst als een medicijn, niet omwille van de kunst, maar omwille van je hart, je longen, de overgang en behoud van je jeugdigheid.
De krant rapporteert over een epidemiologische studie die zou aantonen dat je jonger blijft als je cultureel actief bent. Epidemiologen richten zich op grote populaties. Dit geval zijn 2000 ouderen (50 jaar en ouder) uit de English Longitudual Study of Ageing gevraagd om te rapporteren hoe vaak ze deelnamen aan culturele activiteiten. Daarnaast namen verpleegkundigen bloedtests af waarbij ze keken naar de Body Mass index (BMI), cholesterol, grijpkracht, loopsnelheid en bloeddruk. Dit zijn maten voor de zogenoemde ‘biologische leeftijd.’
Anders dan de chronologische of kalender leeftijd staat de biologische leeftijd voor de mate van veroudering en slijtage van een individu. Oftewel het meet het biologisch functioneren, dat beïnvloed wordt door leefstijl en context. Denk aan voeding, bewegen, roken, alcoholgebruik, maar ook aan de schade opgelopen door een vervuilende omgeving.
De onderzoekers vonden het volgende: Ouderen die regelmatig deelnamen aan culturele activiteiten waren gemiddeld drie jaar jonger. De onderzoekers stellen verder dat deelname aan culturele activiteiten goed te beïnvloeden is, en dat beleidsmakers dus maatregelen moeten nemen om cultuurdeelname te stimuleren en barrières weg te nemen (bijv. kortingen, gratis toegang).
Voorts dat de toegankelijkheid nu ongelijk is: mensen met een praktische opleiding hebben meer gezondheidsproblemen en minder toegang tot cultuur. Uit oogpunt van rechtvaardigheid zou je vooral die groep moeten ondersteunen met interactieve programma’s zoals object handling in musea.
Hoe lang zal het nog duren dat we in Nederland gratis toegang of met korting toegang krijgen tot galerieën en musea? Ik zou dat aanmoedigen.
Tegelijk bekruipt me een gevoel van ongemak. Hoe gaan de campagnes van culturele instellingen er in de toekomst uitzien? Met slogans zoals: ‘Zie meer. Leef meer’? Dat klinkt best goed: kunst als een verrijking van het leven. Of met slogans zoals: ‘Verleng je leven met kunst,’ gevolgd door: ‘Tijd doorbrengen in galerieën en musea kan je helpen langer te leven.’
Is dat wat we willen? En begeven we ons hiermee niet op het gladde ijs van instrumentalisering? Dat kunst en cultuur zich moeten bewijzen en legitimeren via de bijdrage ze leveren aan onze levensverwachting en gezondheid?
Misschien loopt het zo’n vaart niet, en zullen culturele instellingen niet al binnenkort bezoekers proberen te trekken met de boodschap dat ‘een bezoek aan een concert of toneelstuk bewezen gezondheidsvoordelen oplevert.’
Voer voor discussie en debat.
#kunst #cultuur #gezondheid #zorg #ouderen #levensverwachting #KwaliteitVanBestaan #rechtvaardigheid #wetenschap #beleid
